Gry i zabawy językowe dla dzieci

Jedną ze skuteczniejszych metod oddziaływania w okresie przedszkolnym są zabawy dydaktyczne, czyli kształcące. Przyspieszają one proces nabywania umiejętności porozumiewania się z otoczeniem przez rozszerzenie skromnego jeszcze zasobu słów, którymi dzieci się posługują, ugruntowują pojęcia, utrwalają wiadomości uzyskane na drodze własnych doświadczeń w toku zabawy i zajęć przedszkolnych, ćwiczą funkcje umysłowe i rozwijają uzdolnienia. Ponadto wywierają poważny wpływ na zdyscyplinowanie dzieci, wymagając od nich umiejętności podporządkowania się przyjętym zasadom postępowania, samokontroli i samooceny. Według współczesnych poglądów zabawa pełni wiele różnych funkcji: umożliwia zaspokojenie indywidualnych potrzeb i zainteresowań, ułatwia dziecku wchodzenie w życie społeczne, poznanie rzeczywistości i dostosowanie jej do własnych potrzeb. Najwcześniej zaczęto kojarzyć zabawę z przyjemnością. Zabawa jest najczystszym duchowym produktem człowieka, wzorem i naśladownictwem całego życia ludzkiego, wewnętrznego, utajonego życia przyrody w człowieku i we wszystkich tworach. Rodzi radość, wolność, zadowolenie. W niej tkwią i z niej tryskają źródła wielkiego dobra.

Dziecko przedszkolne przejawia najczęściej swą aktywność zabawową w zabawach manipulacyjnych, konstrukcyjnych tematycznych, dydaktycznych i ruchowych. Zabawy manipulacyjne w rozwoju dziecka występują najwcześniej. Dziecko uczy się poznawać przedmioty po wyglądzie, zapoznaje się z ich powierzchnią i kształtem. Uczy się działać za pomocą przedmiotów. Są one ważnym czynnikiem rozwoju umysłowego.
Zabawy ruchowe początkowo podejmowane są przez dzieci indywidualne, z czasem łączą się po dwoje i więcej. Zabawy ruchowe, nie oparte na żadnych wzorach, lecz podejmowane samorzutnie przez dzieci, dają im wiele radości. Zaspokajają potrzebę ruchu, wyzwalają aktywność twórczą. Dzieci chętnie podejmują różne zabawy, np.: bieżne, skoczne, orientacyjno – porządkowe, czy też wykorzystują znajdujące się w ich otoczeniu urządzenia, przybory i pomoce.

W przedszkolu w szerokim zakresie podejmowane są przez dzieci zabawy dydaktyczne z ustalonym tokiem ich przebiegu, określonymi prawidłami, regułami oraz instrukcjami podanymi przez nauczyciela. Gra jest odmianą zabawy, polegającą na przestrzeganiu ustalonych reguł. Gra spełnia ważne funkcje wychowawcze. Uczy poznawania przyjętych norm, umożliwia współdziałanie, sprzyja uspołecznieniu, uczy wygrywania i przegrywania. Odróżnia się gry dydaktyczne, które wymagają wysiłku umysłowego, gry ruchowe i sportowe oparte na wysiłku fizycznym, gry terenowe wymagające specjalnego przygotowania.
W zabawie dydaktycznej osiągnięcie celu nie nazywa się jeszcze wygraną. Dobre rozwiązanie zadania sprawia dziecku zadowolenie, przyjemność i to stanowi bodziec skłaniający do ich podejmowania.

Gry i zabawy zaproponowane przeze mnie są dostosowane do możliwości, potrzeb i zainteresowań dzieci. Większość zabaw wymaga jedynie najprostszych środków, trochę pomysłowości i improwizacji, może być realizowana niemal w każdych warunkach. Najważniejsza jest chęć i radość wspólnej zabawy. Oto kilka gier i zabaw językowych, które na pewno spodobają się dziecku i sprawią radość każdemu uczestnikowi zabawy.

1. Nowe słowa – dzieci lubią wymyślać nowe słowa, a dzięki tej zabawie dziecko wyzwoli swoją inwencję twórczą, nauczy się dobierać słowa podobnie brzmiące oraz rymujące się.
Spróbuj zabawić się z dzieckiem w tworzenie nowych słów, ale opierając się
na słowach już znanych maluchowi. Przykładem może być wyliczanka, którą
zacytuj dziecku na początku zabawy:

Zosia berosia berwicy kotosia
Barwi berwo, barwicy kato,
Staszek berwaszek, berwicy kataszek
Berwi berwo, berwicy kato!

Ta zabawa językowa wyzwala inwencję twórczą, uczy dziecko dobierać słowa podobnie brzmiące, rymujące się.

2. Pudełko z rękawiczkami- zabawa, która uczy segregowania i wybierania jednakowych przedmiotów, utrwala pojęcia „para”, „do pary” i ćwiczy formułowania zdań.
Do dużego pudełka albo koszyka wrzuć wszelkie rękawiczki, jakie znajdziesz w domu: letnie i zimowe, damskie, męskie, rękawiczki przeznaczone do pracy w ogrodzie, do sprzątania i zmywania, chirurgiczne, narciarskie, z jednym palcem, dziecięce itp., itp. Pozwól maluszkowi pobuszować w pudełku, ale poproś go, aby posegregował je do pary, jednocześnie określając, jakie jest ich przeznaczenie, kto je nosi itp.

Zabawa ta to nauka segregowania i wybierania jednakowych przedmiotów, utrwalenie pojęcia „para”, „do pary”, ćwiczenie formułowania zdań.

3. Co tam jest? – To gra, która wbogaci słownictwo waszego dziecka, pobudzi ich wyobraźnię i pomysłowość oraz nauczy logicznego myślenia.
Można się w nią bawić niemal wszędzie: w poczekalni, na spacerze, w domu. Ty rozpoczynasz zabawę i pytasz dziecko, na przykład: – Co jest w domu? – Kuchnia – może odpowiedzieć maluch. – Co jest w kuchni? – Szafka. – A w szafce? – Szuflada. I tak dalej, i tak dalej. Pytania i odpowiedzi mogą być „na serio”, ale mogą też być żartobliwe, nonsensowne lub fantastyczne, np. – Co jest w butelce? – Duszek. – A co jest w duszku itp.

Proponowana gra wzbogaca słownicwto dziecka, pobudza wyobraźnię i pomysłowość, uczy logicznego myślenia.

4. Dziury w pamięci – Gra, dzięki której wasza pociecha poprawi pamięć słuchową oraz prawidłową wymowę.
Wybierz któryś z wierszyków albo piosenkę szczególnie lubianą przez Twoje dziecko. Zacznij śpiewać lub recytować i nagle stop!… Nie wiesz, co dalej. Dziecko „podrzuca” ci tekst, zadowolone i dumne, że lepiej go pamięta.

Gra ćwiczy pamięć słuchową, prawidłową wymowę, można się w nią bawić niemal wszędzie.

5. Konkurs dla gadułów – dziecko stara się przypomnieć sobie i wyartykułować jak najwięcej słów.
Na początek pierwsza tura konkursu dla gadułów może trwać 10 lub 15 sekund. W tym czasie, na dany sygnał, uczestnicy muszą jednym tchem powiedzieć jak najwięcej słów jakie im przyjdą do głowy. Wszelkie tematy są dozwolone, ale nie wolno powtarzać ani wymyślać słów całkiem nowych. To wcale nie jest łatwe, trzeba mieć język nieźle wyćwiczony, żeby podołać temu zadaniu.

Są to ćwiczenia językowe – dziecko stara się przypomnieć sobie i wyartykułować jak najwięcej słów.

6. Bartosz – Dziecko w czasie zabawy poprawi sobie humor i wyczuje komizm sytuacyjny poprzez powtarzanie rymowanki.

Jak się masz, Bartoszu?
- Gąsiora mam w koszu.
- Jak dzieci, jak żona?
- To gąsior, nie wrona.
- Jak żona, jak dzieci?
- Związany, nie poleci.
- Czyście głuchy, czy głupi?
- Może go kto kupi!

Ten przezabawny dialog prowadzisz z dzieckiem: najpierw ty zadajesz pytania, a potem role się odwracają. Możecie go powtarzać kilka razy, aż maluch nauczy się rymowanki na pamięć.

Powtarzanie rymowanki nie tylko ćwiczy pamięć, ale wyrabia w dziecku także poczucie humoru.

7. Bliźniacze słowa – dziecko uczy się uważnego słuchanie i koncentracji, wyrabia pamięć słuchową oraz ćwiczy refleks.
W pociągu, samochodzie, a także w domu, zabaw się z dzieckiem w wykrywanie identycznych słów. Zacznij opowiadać dziecku jakąś zajmującą historyjkę lub po prostu wymieniaj jednym tchem słowa, które przyjdą ci do głowy. Od czasu do czasu powtórz któreś słowo a mały detektyw od razu musi je wyłowić i zareagować.

Zabawa ta wyrabia pamięć słuchową, uczy uważnego słuchania i koncentracji.

8. Król śpi – Zabawa jest ćwiczeniem językowym, uczy mówienia chórem, wyzwala pomysłowość, a także daje możliwość popisania się umiejętnościami imitatorskimi.
Król wybrany wśród dzieci przez wyliczankę, decyduje, co robią jego poddani. A oni, zapatrzeni w króla, powtarzają jego gesty i czynności, głośno je komentując. Na przykład:

- Król drapie się w głowę – mówi zachwycony chór poddanych i również drapie się w głowę.
- Król zamknął oczy – oznajmiają zgodnym chórem poddani i zamykają oczy.
Co jakiś czas dzieci detronizują króla i wybierają nowego.

Zabawa ta jest ćwiczeniem językowym, uczy mówienia chórem, wyzwala pomysłowość, a także daje możliwość popisania się umiejętnościami imitatorskimi.

A WIĘC MIŁEJ ZABAWY!

Opracowała:
Ilona Puszczyńska

Literatura:
1. M. Bogdanowicz, B. Kisiel, M.Przasnyka – Metoda Weroniki Sherbone w terapii i wspomaganiu rozwoju dziecka, WSiP, Warszawa 1978
2. Z. Bogdanowicz – Zabawy i gry dydaktyczne dla przedszkoli. WsiP, Warszawa, 1990
3. W.J. Dyner – Zabawy tematyczne dzieci w domu i przedszkolu.
Ossolineum, Wrocław, 1983
4. A. Kalinowski – Mamo, tato, baw się z nami. Nasza Księgarnia, Warszawa, 1987
5. L.A. Wengier ( red ) – Gry dydaktyczne dla dzieci w wieku przedszkolnym. WsiP, Warszawa, 1984


 
« powrót